Đạo của trà Việt nằm trong tâm thế của người pha và người thưởng thức

Đạo của trà Việt, hình như không hoàn toàn nằm ở cái tinh vi, cầu kỳ, mà nằm ở cái tâm, cái thế của người pha, cũng như người thưởng thức... 

Thế nhân vẫn bảo, để trà đạt đến “đạo”, nhất thiết phải có lí luận về trà. Trung Hoa có cả kho sách về trà, và chỉ riêng “Trà Kinh” của Lục Vũ đời Đường cũng đã đủ minh chứng cho nền văn hóa trà của đất nước này. Còn Nhật Bản nâng thưởng trà thành đạo, "qua mặt" Trung Hoa về "kho" lí luận về trà, từ trà cụ, trà phong, trà thất...

Đạo của trà Việt nằm trong tâm thế của người pha và người thưởng thức.

Ngẫm đi cũng phải ngẫm lại rằng, trong Vũ trung tùy bút, cụ Phạm Đình Hổ chả nói rằng, thời ông sống, quãng hai trăm năm về trước, cách thưởng trà của người Việt đã cầu kỳ lắm. Riêng về trà cụ, có gia đình sẵn sàng bỏ cả mấy chục lạng bạc mua cho được những bộ ấm quý. Nhà văn của Làng Mọc Nguyễn Tuân, trong một tác phẩm trước những năm 1945 lại kể rằng: Có kẻ ăn mày ghé vào một gia đình giàu có, nhưng hắn không xin cơm, mà xin một ấm trà. Khi uống xong, kẻ hạ tiện cả gan chê trà của nhà quyền quý không ngon. Gia đình quyền quý vốn tự hào về sành trà cả giận, nhưng rồi đã giật nảy mình về khả năng thưởng trà của kẻ ăn mày, khi biết trong trà của mình không hiểu sao lẫn vài vụn trấu! 

Không chỉ những tác phẩm văn học, mà trong sống thường nhật, trà vẫn tồn tại những nét thi vị, mà đáng kể nhất là những nghệ nhân ướp trà đất Hà thành. Họ đã chắt hương của ngàn bông hoa thành những chén trà mang hương của bốn mùa như sen, nhài, sói, mộc… Như thế, cách chế trà, cách thưởng trà của người Việt, tưởng cũng đạt đến độ cao siêu lắm…

Nhưng chừng ấy vẫn chưa thể giải thích cho câu hỏi, có hay không trà đạo Việt Nam. Gần đây, ở nhiều thành phố đã xuất hiện các quán trà trương biển "trà đạo Việt Nam". Bước vào quán trà ấy, trong những không gian được sắp đặt giả cách phương Đông, hắn bắt gặp đủ loại trà với những tên gọi hoa mỹ. Ví như trà Vọng nguyệt, Tịnh tâm, rồi Trà quân tử, la hán... Các cô tiếp viên trong nửa Việt nửa Tàu, bưng lên những ấm trà và cách giới thiệu nửa Nhật, nửa Tàu, lại có cả chất Việt nữa...

Không lẽ "đạo" mà lại thế ư?... Đạo của trà Việt hẳn không phải là nghi thức tựa như nghi thức tôn giáo như của người Nhật Bản, và lại càng không phải ở cái cách thức pha, mà mỗi "chiêu" lại có một câu "họa" bắt chước người Tàu, như kiểu "tam long giá ngọc", hay "cao sơn trường thủy" như người phục vụ ở một số quán trà vẫn thường "diễn".

Nghĩ về đạo của trà Việt, không thể không nghĩ đến tâm hồn người Việt, người Việt không ưa lý luận, biện bác. Phải chăng, vì tâm hồn người Việt vốn bình dị, chân chất, nên người Việt không có truyền kỳ về trà? Có người nói, nghệ thuật ướp trà hương của người Việt là một tuyệt kỹ, khi nghệ thuật ấy gặp được người thưởng trà biết trân quý - đó là đạo...

Lại có một câu chuyện kể rằng, khách đến viếng một trà thất, chủ tiếp đón theo nghi phong trà đạo, còn khách thì lại cứ rót uống tự nhiên không theo luật lệ nào cả. Chủ thuyết trình về trà đạo, về cách pha và phong thái uống trà… Nghe xong khách nói: “À thì ra trà đạo là vậy. Tôi lại tưởng đạo trà là khát thì uống thôi chứ”...

Nguồn: https://amtusa102.blogspot.com/

>